Kjósarhreppur - Myndir

Skógrækt
Kjósin er talin ákjósanleg til skógræktar. Sér þess og merki frá fornu fari, að þar hefur víða skógur verið. Kjarr er í Botnsdal, Brynjudal, Fossárdal og í Vindáshlíð og þar eru einnig helstu skógræktarsvæðin. Í mógröfum komu fram stórir trjábolir víðsvegar um sveitina.

Um miðbik þessarar aldar gróðursettu margir skógarreiti við hús sín og má víða sjá slíka reiti, gjarnan spöl frá bæ. Nokkrir skógarreitir voru girtir af félagasamtökum og plantað í þá. Svo var t.d. um skógarreit austarlega í Vindáslandi, rétt við Vindáshlíðargirðinguna, einnig í Djúpurðinni ofan við Ásgarð, þar var úr landi Valdastaða og Neðra-Háls. Þá var slíkur reitur í landi Grjóteyrar og við félagsheimilið, Félagsgarð.

Inndalir Hvalfjarðar eru vel fallnir til skógræktar vegna veðursældar. Sr. Halldór Jónsson lýsir veðurfari á Fossá með þessum orðum: „Á Fossá er mjög skjólsamt í hvaða átt, sem er og hvaða veðri, sem er. Þar gerir aldrei ofsaveður eins og víða annars staðar í Kjósinni. Meðan hey voru höfð úti og tyrfð að fyrri tíma hætti, var ekki nauðsynlegt að ganga frá heyjum á sama hátt og annars staðar. Veit jeg ekki heldur til, að ofsaveður hafi gert þar tjón".

Í Fossárdal hefur verið stunduð skógrækt á vegum Skógræktarfélags Kjósarsýslu og Skógræktarfélags Kópavogs frá 1972, er þessi félög keyptu jörðina Fossá.

Í Botnsdal hefur samkvæmt Landnámu verið skógur frá fornu fari. Þar segir frá manni er „hét Ávangr, írskr at kyni. Hann byggði fyrst í Botni. Þar var þá svá stórr skógr, at hann gerði þar af hafskip”. Skógrækt hófst í landi Stórabotns á vegum eiganda jarðarinnar kringum 1965 og var plantað á þrem árum á annað hundrað þúsund trjáplöntum af ýmsum tegundum. Skógrækt ríkisins sá um framkvæmdina. Þá varð hlé á plöntun þar til árið 1980 er aftur var hafist handa og var á næstu árum plantað um 30 þúsund plöntum á vegum eigenda jarðarinnar. Öll hlíðin sunnan árinnar er í landi Stórabotns. Búskapur lagðist niður í Stórabotni 1982.

Í Brynjudal hófst skógrækt fyrir nokkrum árum í skjóli kjarrsins, sem þar er. Á árunum 1975-79 keypti Landgræðslusjóður 3/4 hluta jarðarinnar Ingunnarstaða í Brynjudal og hefur á þeim árum, sem liðin eru, plantað það land allt og eru þar um 80.000 plöntur, sem dafnað hafa allvel.

Í Vindáshlíð hófu Hlíðarmeyjar skógrækt fljótlega eftir að starfsemi þeirra fékk á sig fast mót upp úr 1950 og eru þar nú víða stór og stæðileg tré, sem plantað hefur verið.

Þá hefur verið hafist handa um skógrækt í landi Reynivalla, en ábúandinn, sá er þetta ritar, gerði samning við Skógræktarfélag Reykjavíkur um skógrækt þar á tveim svæðum. Er annað kringum kirkjuna, kirkjugarðinn og bæinn og verður einkum ætlað ábúendum, hitt er austast í landinu og verður opið félögum úr Skógræktarfélaginu til umferðar, þegar fram í sækir. Félagið mun sjá um báða þessa reiti að öllu leyti, á það við um girðingar og viðhald þeirra, plöntun trjáa og eftirlit með þeim. Á Reynivöllum á skógrækt sér nokkra sögu. Sr. Halldór Jónsson var mikill áhugamaur um skógrækt og ritaði um þau mál, m.a. í Kirkjublaðið 1947 og 1948, þar sem hann lýsti hugmynd sinni um „trjárækt kirknanna”. Gekk hann sjálfur á undan með góðu fordæmi og gróðursetti 250 birkiplöntur rétt ofan við kirkjuna á Reynivöllum í holti því, er Hjallholt nefnist.

Niðurlag
Í þessari grein hefur verið stiklað á stóru um Kjósina, á mörgu hefur verið tæpt en fáu gerð ítarleg skil enda ekki til þess ætlast af aðstandendum þessa rits. Það vekur athygli þeirra, sem vilja kynna sér sögu sveitarinnar, hversu fátt er um ritaðar heimildir, sem aðgengilegar eru almennum lesanda. Engin samfelld byggðasaga hefur enn verið rituð - að frátöldu ábúendatalinu Kjósarmenn og endurminningum sr. Halldórs Jónssonar – og er þó frá mörgu að segja. Má þar nefna síldarárin í Hvalfirði, minnst hefur verið á hersetuna í seinni heimsstyrjöldinni, kræklingatekju og laxveiði, svo eitthvað sé nefnt. Þeir sem einkum vilja fræðast um landslag og leiðir, mega þó vonandi lesa ritsmíð þessa sér til einhvers fróðleiks. Því ber þó ekki að gleyma, að sjón er sögu ríkari.